Jan van Schaffelaar was een Gelderse ridder uit de 15e eeuw, vooral bekend om zijn heldhaftige sprong van de toren van Barneveld in 1482. Hij vocht in de Hoekse en Kabeljauwse twisten, een machtsstrijd tussen rivaliserende adellijke groepen in het laatmiddeleeuwse Nederland. Hij was een huurling bij de Kabeljauwen. Tijdens een belegering in Barneveld raakten hij en zijn manschappen ingesloten in de kerktoren. Om zijn mannen te redden bood hij aan zichzelf over te geven — en sprong vervolgens van de toren, waarbij hij omkwam. Zijn daad werd legendarisch en symbool van trouw, moed en opofferingsgezindheid. Het verhaal werd later bezongen in literatuur en schilderkunst, en groeide uit tot een belangrijk stuk Gelderse geschiedenis. In Barneveld staat een standbeeld van Jan van Schaffelaar op het Kerkplein, ter herinnering aan zijn moed. Hoewel sommige details historisch onzeker zijn, blijft hij een icoon van ridderlijke eer en zelfopoffering in Nederland. Zijn naam leeft voort in straten, scholen en verenigingen in de regio.

Er zijn vele boeken geschreven over de actie. De mooiste vind ik 'De Schaapherder' van Jan Frederik Oltmans, de dikke versie heb ik gelezen voor mijn boekenlijst ooit en heb ik thuis op de plank staan.