Ederveen is een dorp in de gemeente Ede, provincie Gelderland. Het dorp telt volgens recente gegevens ongeveer 3.685 inwoners. Historisch gezien was het gebied van Ederveen lange tijd moeras of veengebied: turfwinning en drassig land maakten het tot een gebied waar alleen schaarse, arme bewoning mogelijk was. Pas na ontginning en droogmaking in de loop van de 17e–19e eeuw vestigden zich kleine boeren en begonnen zich dorpsstructuren te vormen. Rond 1900 begon Ederveen wat te groeien: er kwamen meelfabrieken, eierhandel en kleine bedrijvigheid. Ook werd er een kerk en school opgericht — daaraan voorafgaand moesten bewoners naar elders voor onderwijs en kerkbezoek, wat niet praktisch was. Het 20e-eeuwse dorp is dus gegroeid vanuit een arme veenkolonie tot een klein dorp met eigen voorzieningen, woningen en wat bedrijvigheid.

Kasteel Bruinhorst is het markantste gebouw van Ederveen, prachtig gelegen op iets hoger gelegen grond en omgeven door een park met waterpartijen. De huidige bebouwing is in 1879 gerealiseerd. Het is gebouwd op de plek waar vroeger al een versterkt huis of kasteeltje stond — de naam “Bruine Horst” duikt al op in een verpondingsregister van 1651. Het huidige landhuis is opgetrokken in eclectische stijl. Het heeft een symmetrisch ontwerp: begane grond, verdieping en een zolder, met trapgevels en een middenpartij voorzien van een torentje met achtkantige spits. Bij de hoofdwoning hoort ook een koetshuis. Het geheel is omgeven door een parkachtig landgoed met vijvers. Bij de toegang staat een smeedijzeren hek met de naam “Bruin Horst” in grote letters — dat hek en de tuin dragen bij aan de statigheid en aantrekkelijkheid van het geheel.

Foto's: (c) Allard Bijlsma.