Wat is het: een verdedigingslinie van dijken, schansen en forten binnen de Gelderse Vallei. Juist bij De Leughte zijn mooie onderdelen hiervan te bekijken. Zie ook bij [ Fort Daatselaar ], [ Fort a/d Buursteeg ] en [ Grebbelinie in het vizier ].
Website: [ klik hier ]
Afstand tot De Leughte: van 2,2 tot 30 km zijn onderdelen te vinden.
Vrij te bezoeken: het meeste wel.
Kosten: nee voor de forten en schansen, ja voor de diverse bezoekerscentra.

De Grebbelinie is een historische verdedigingslinie in Nederland die loopt van Rhenen tot Spakenburg, langs de oostrand van de Gelderse Vallei. Ze werd aangelegd om het westen van Nederland te beschermen tegen vijandelijke invallen vanuit het oosten, met gebruik van een typisch Nederlands verdedigingsmiddel: water. Het idee achter de linie was om bij oorlogsdreiging grote stukken land onder water te zetten — een proces dat inundatie wordt genoemd. Dit water stond te diep om doorheen te lopen, maar te ondiep om met boten te bevaren. Tussen deze overstroomde gebieden lagen forten, sluizen, dijken en kazematten die de doorgangen bewaakten.

De Grebbelinie werd oorspronkelijk aangelegd in de 18e eeuw (rond 1745–1799) als verdediging tegen aanvallen van buitenlandse legers, vooral uit het oosten. Ze sloot aan op andere waterlinies, zoals de Hollandse Waterlinie, waardoor er een vrijwel aaneengesloten verdedigingssysteem door Nederland ontstond. Tijdens de Franse tijd (1795–1813) en ook later, in de 19e eeuw, werd de linie meerdere keren versterkt of aangepast. De bekendste periode is echter mei 1940, toen de linie een belangrijke rol speelde in de verdediging tegen het oprukkende Duitse leger tijdens de Slag om de Grebbeberg. Nederlandse troepen hielden toen enkele dagen stand, maar moesten zich uiteindelijk terugtrekken.

Na de Tweede Wereldoorlog verloor de Grebbelinie haar militaire functie. In de tweede helft van de twintigste eeuw werd ze herontdekt als historisch en landschappelijk erfgoed. Delen van de linie zijn gerestaureerd en toegankelijk gemaakt voor het publiek, met wandel- en fietsroutes langs forten, bunkers, sluizen en kanalen. Tegenwoordig is de Grebbelinie een Nationaal Landschap en een Rijksmonument, beheerd door organisaties zoals Staatsbosbeheer en lokale stichtingen.

Foto's: (c) Allard Bijlsma.