Afgravingen in de Goudsberg bij Lunteren illustreren hoe natuurgrondstoffen werden gebruikt om infrastructuur (wegen, spoor, huisvesting) te bouwen; van regionale wegen in de 19e eeuw tot spoorlijnen. De zand- en grindwinning op de Goudsberg is al decennia geleden beëindigd. Een groot deel van het afgravingsgebied is later gebruikt als stortplaats (voor puin, afval, metaal, plastic, asbest e.d.). Je vindt hier ook de zogenaamde tijdlijntrap.

De Goudsberg is een heuvel / stuwwal ten noordoosten van Lunteren, onderdeel van de 'stuwwallen' op de Veluwe. In de voorlaatste ijstijd (de Saalien-ijstijd) werden door het landijs enorme hoeveelheden zand, grind en stenen aangevoerd en opgestuwd tot een stuwwal. Dit zand en grind was oorspronkelijk in dit gebied afgezet door de rivier de Rijn.  Op die manier zijn in de bodem van de Goudsberg door glaciale impact, fluviatiele afzettingen (want via rivier aangevoerd) van zand en grind ontstaan. Grind in dit verband: gesteentefragmenten met diameter tussen ± 2 en 63 mm en zand (en kleinere korrels) bevinden zich dus sinds de voorlaatste ijstijd hier in de grond. In de laatste ijstijd (Weichselien) werd hierop nog door de wind (eolische afzettingen) een laag dekzand afgezet. Dat laatste zand is meer afgerond en daardoor minder geschikt voor de bouw. Rivierzand is veel hoekiger en daarom werd eerst de toplaag verwijderd en pas dan afgegraven voor bouwdoeleinden.

Kortom: de Goudsberg is een geologisch gevormd landschap waarin door ijstijdprocessen rivierzand en -grind zijn afgezet; precies dát maakte het geschikt voor afgraving.

Ten noordoosten van Lunteren heeft vroeger een spoortje gelegen naar de zandafgraving op de Goudsberg. Deze afgraving is rond 1900 door de NCS (Nederlandse Centraal Spoorweg-maatschappij) gesticht ten behoeve van de aanleg van hun spoorlijnen.  Na de aanleg van de spoorlijn is de zandafgraving en het spoortje er naar toe nog lang in gebruik geweest,  maar vermoedelijk ergens in de jaren ’50 is de zandafgraving gesloten en is het spoor opgebroken. Op de plek van het vroegere eindpunt ligt nu camping de Goudsberg. 

Links zie je het speciale spoorlijntje op de kaart uit 1925. Rechts zie je de huidige kaart. (c) Topotijdreis.