Wat mij betreft één van de mooiste plekjes van Ede. Je kunt hier prachtig wandelen, er is een pannenkoekenhuis en op zondag is vaak Huis Kernhem gratis toegankelijk.

Landgoed Kernhem is een van de oudste landgoederen van Nederland en ligt aan de noordzijde van Ede. De eerste vermelding dateert al van het begin van de 15e eeuw, toen hertog Reinald IV van Gelre rond 1410 een versterkt huis liet bouwen op deze plek. Dit versterkte huis, dat soms als kasteel wordt aangeduid, diende als steunpunt aan de grens met het bisdom Utrecht in tijden waarin Gelderse en Utrechtse troepen elkaar vaak bevochten. Het was bedoeld als verdedigingspunt en was omgracht met een ophaalbrug en torens — een aanzienlijk bouwwerk voor die periode. Het landgoed ontwikkelde zich vanaf die tijd verder met uitgebreide woeste gronden, lanen, bosgebieden en landbouwgrond. Vanaf 1426 was Kernhem een Gelders leen, wat betekent dat het formeel toebehoorde aan de hertog van Gelre en in leen werd gegeven aan diverse geldige leenmannen. Door de eeuwen heen wisselde het landgoed verschillende keren van eigenaar en maakten families als de Van Arnhems, Van Wassenaers, Van Heeckerens en later de familie Bentinck deel uit van de erfopvolging.  Het origineel versterkte huis raakte in de loop van de tijd steeds verder vervallen. Eind 18e eeuw werd besloten het oude bouwwerk grotendeels af te breken. In 1803 werd op de oude fundamenten het huidige Huis Kernhem gebouwd in classicistische stijl, met strakke bakstenen gevels en een symmetrisch klassiek ontwerp. Dit nieuwe huis verving het middeleeuwse complex en markeert de overgang van een militair bolwerk naar een statig buitenverblijf. 

In de 19e eeuw kreeg het huis een andere functie: het werd tijdelijk gebruikt als kostschool voor jonge dames, geleid door Anna Maria Moens, waar waarden als vaderlandsliefde en geloof centraal stonden. Later raakte het huis weer in verval. In **1970 schonk barones Sophie Bentinck het huis én het omliggende landgoed aan de gemeente Ede, die het grondig restaureerde. Sinds de jaren 1990 wordt Huis Kernhem gebruikt voor **culturele activiteiten, tentoonstellingen, muziekuitvoeringen en als trouwlocatie. Rondom het huis zijn de tuinen en kruidentuinen hersteld en nu vrij toegankelijk voor bezoekers. 

Het landgoed omvat naast bossen en parken ook 31 hectare landbouwgrond met vier historische boerderijen die eeuwenlang hebben bijgedragen aan de agrarische productie van het gebied. Deze boerderijen zijn monumentale gebouwen met karakteristieke boerderijbouw uit vroegere tijden en vormen een essentieel onderdeel van de cultuurhistorische structuur van Kernhem. Een voorbeeld is Boerderij Kalverkamp, die al in bronnen uit het begin van de 17e eeuw wordt genoemd (1621) en nog steeds als complexe boerderij bestaat. Ze laat de traditionele bouwstijl van hallehuisboerderijen zien en heeft een erf met meerdere bijgebouwen zoals een kapschuur, kippenhok en kas. Tegenwoordig wordt deze boerderij gebruikt als biologische zorgboerderij, waar onder meer lokale producten zoals fruit, groente, honing en de beroemde Remeker kaas worden gemaakt en verkocht. De boerderij waar de kaas wordt gemaakt bij Lunteren, beschrijf ik [ hier ].

Het gebied rond de boerderijen en de landerijen krijgt in wandelroutes zoals de Korte Keten Route extra aandacht; deze toont hoe het boerenleven op Kernhem er vroeger en nu uitziet, met landbouw, natuur en traditie verweven. De Hanenburg is één van mooie parkachtige onderdelen van het landgoed. Dit deel hoort bij de ontwikkeling van de buitenplaatsstructuur rond het huis, waar paden, beukenlanen en parkjes werden aangelegd in de 18e en 19e eeuw.

Niet direct onderdeel van het oorspronkelijke landgoed maar zeer verbonden met de historische regio rond Kernhem is de Doesburgermolen, gelegen in de buurtschap Doesburgerbuurt tussen Ede en Lunteren. Het is een oude houten standerdmolen, één van de oudste windmolens in Nederland, waarschijnlijk gebouwd rond 1620 op basis van dendrochronologisch onderzoek. De molen heeft eeuwenlang dienst gedaan als korenmolen, waar graan uit de omliggende landbouwgebieden werd gemalen. Door de tijd heen heeft de molen verschillende eigenaren gehad en is hij meerdere malen gerestaureerd in de 20e eeuw (onder meer in 1935, 1952 en 1969). In 1950 kwam de molen in bezit van de gemeente Ede en wordt hij tegenwoordig nog door vrijwilligers onderhouden en soms gebruikt. Alle foto's: Allard Bijlsma. ik heb hier ook een [ wandeling ] uitgezet.