Kijk eens rond in de omgeving van De Leughte, als het een tijdje flink heeft geregend. Overal zie je water lopen, in de richting van de vele beken hier. Deze beken monden uit in het Valleikanaal. Die komt uit in rivier de Eem en uiteindelijk komt alle water van De Leughte terecht in het Eemmeer.

Als het in het najaar een paar weken goed heeft geregend, kun je zien dat op De Leughte alle sloten vol met water zitten. De Leughte ligt in de Gelderse Vallei en dat is een laag deel van Midden-Nederland. Ooit lag hier in de voorlaatste ijstijd een ijslob en die heeft de grond opgeduwd tot Veluwe (oosten) en Utrechtse Heuvelrug (westen). Na de ijstijd bleef hier een moerassig gebied over, waar veen in ontstond. Dit veen is tot in de 19e eeuw weggegraven en de Gelderse Vallei bleef achter als een kwetsbare moerassige diepte. In 1855 ging het helemaal mis, toen de dijk tussen Wageningen en Rhenen doorbrak en de hele Gelderse Vallei onder liep. [ zie hier voor dat verhaal ]. Ook De Leughte stond toen onder water.

Kijken op De Leughte

Dwars door Resort Renswoude lopen diverse droge sloten (wadi's) en echte sloten. In oktober worden die schoongemaakt, want ze liggen er niet voor hun lol. Ze moeten het regenwater uit dit gebied afvoeren, zodat we hier droge voeten houden. Het resort ligt tussen de 9 en 10 m NAP (sinds 1891 een gemiddeld zeeniveau). Het water wordt naar het noordwesten afgevoerd en komt uiteindelijk via het Valleikanaal (4 m) en rivier de Eem in het Eemmeer (3 tot 0 m).

Overal binnen het resort zie je de afwateringssloten liggen | foto's: Allard Bijlsma.

Kijken bij de Lunterse Beek en andere beken.

Het laagste deel in de buurt van de Leughte is het dal van de Lunterse Beek, die tussen De Leughte en Renswoude doorstroomt. Ga daar eens kijken en loop of fiets een stukje door het prachtige beekdal. Pal ten oosten van De Leughte loopt de Nederwoudse Beek, die ter hoogte van Renswoude in de Lunterse Beek uitkomt.

Uitleg bij de kaart: (1)= Valleikanaal, (2)= Lunterse Beek, (3)= Fliertse Beek, (4)= Overwoudse Beek, (5)= Nederwoudse Beek, (6)= Buzerdse Beek, (7)= Munnikenbeek, (8)= De Leughte. Bron basiskaart: Beken Atlas Veluwe.

De Grebbelinie | inundatie

Omdat de Gelderse Vallei zo laag ligt, leek het in het kader van onze landsverdediging handig om hier water te gebruiken om de vijand tegen te houden. Er liggen bij De Leughte diverse forten, slaperdijken, kades (lage dijken) en zogenaamde inundatiegebieden. Kwam er een vijand aan, dan kon via schuiven het water van de beken over weilanden geleid worden, waardoor er grote waterplassen ontstonden, die de opmars van een vijand zouden tegengaan. Bij de hogere delen werden dan forten gebouwd. In mei 1940 is er  gevochten hier, toen de Duitsers ons land binnenvielen. Voor alles over de Grebbelinie [ klik hier ].

Uitleg bij de kaart: (1) inundatiegebied; onder water bij dreiging, (2)= Fort aan de Daatselaar, (3)= De Leughte, (4)= kade die je tegenkomt als je van De Leughte naar Renswoude rijdt, (5) slaperdijk.

Waar blijft al dat water

Tot de 19e eeuw werd het water van de Gelderse Vallei afgevoerd richting Rhenen (zuiden). Door de veenafgravingen lukte dat niet meer. Tegenwoordig wordt het afgevoerd via het Valleikanaal naar de rivier de Eem en dan komt het in het Eemmeer (noorden).

Uitleg bij de kaart: (1)= natuurgebied Binnenveldse Hooilanden, (2)= Valleikanaal, (3)= rioolzuivering van Ede, die via de Zijdewetering loost op het Valleikanaal, ter hoogte van Veenendaal, (4)= Nederrijn, waar vroeger op werd geloosd, (5)= Lunterse Beek, (6)= De Leughte.

Alle foto's: Allard Bijlsma.